Küresel kaynak tükenmesi, sera gazlarının çevreye verdiği zarar ve insan yaşamı üzerindeki diğer etkiler nedeniyle, insanların yeşil yaşam bilinci giderek artıyor. Son yıllarda "yeniden üretilmiş/geri dönüştürülmüş hammaddeler" kavramı giyim ve ev tekstili sektöründe popülerlik kazanıyor. Adidas, Nike, Uniqlo gibi uluslararası üne sahip bazı giyim markaları ve diğer şirketler bu hareketin savunucuları arasında yer alıyor.
Yeniden üretilmiş selüloz lifi ve yeniden üretilmiş polyester lifi nedir? Birçok insan bu konuda kafa karışıklığı yaşıyor.
1. Yeniden üretilmiş selüloz lifi nedir?
Rejenere selüloz lifinin ham maddesi doğal selülozdur (yani pamuk, kenevir, bambu, ağaçlar, çalılar). Rejenere selüloz lifinin daha iyi performans göstermesi için doğal selülozun fiziksel yapısını değiştirmemiz yeterlidir. Kimyasal yapısı değişmeden kalır. Basitçe ifade etmek gerekirse, rejenere selüloz lifi, doğal orijinal malzemeden yapay teknoloji yoluyla elde edilir ve iplik haline getirilir. Yapay lif sınıfına aittir, ancak doğaldır ve polyester lifinden farklıdır. Kimyasal lif sınıfına ait DEĞİLDİR!
Tencel lifi, diğer adıyla “Lyocell”, piyasada yaygın olarak bulunan rejenere bir selüloz lifidir. İğne yapraklı ağaçların odun hamuru, su ve çözücüler karıştırılarak tamamen çözünene kadar ısıtılır. Safsızlıkların giderilmesi ve iplik haline getirilmesinden sonra “Lyocell” malzemesinin üretim süreci tamamlanmış olur. Modal ve Tencel'in dokuma prensibi benzerdir. Hammaddeleri orijinal ağaçlardan elde edilir. Bambu lifi, bambu hamuru lifi ve orijinal bambu lifi olmak üzere ikiye ayrılır. Bambu hamuru lifi, Moso bambusunun hamuruna fonksiyonel katkı maddeleri eklenerek ve ıslak eğirme yöntemiyle işlenerek elde edilir. Orijinal bambu lifi ise doğal biyolojik ajanlarla işlemden geçirildikten sonra Moso bambusundan elde edilir.
2. Yeniden üretilmiş/geri dönüştürülmüş polyester elyaf nedir?
Rejenerasyon prensibine göre, rejenere polyester elyaf üretim yöntemleri iki kategoriye ayrılabilir: fiziksel ve kimyasal. Fiziksel yöntem, atık polyester malzemenin ayrıştırılması, temizlenmesi ve kurutulması ve ardından doğrudan eritme yöntemiyle iplik haline getirilmesi anlamına gelir. Kimyasal yöntem ise, atık polyester malzemelerin kimyasal reaksiyonlar yoluyla polimerizasyon monomerine veya polimerizasyon ara ürünlerine depolimerize edilmesi; saflaştırma ve ayırma adımlarından sonra rejenerasyon polimerizasyonu ve ardından eritme yöntemiyle iplik haline getirilmesi anlamına gelir.
Basit üretim teknolojisi, kolay işlem ve düşük üretim maliyeti nedeniyle, fiziksel yöntem son yıllarda polyester geri dönüşümünde baskın yöntem haline gelmiştir. Geri dönüştürülmüş polyester üretim kapasitesinin %70 ila %80'inden fazlası fiziksel yöntemle üretilmektedir. İpliği, atık maden suyu şişeleri ve kola şişelerinden elde edilmektedir. Atıkların yeniden kullanılması nedeniyle Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkelerde oldukça popülerdir. Geri dönüştürülmüş polyester, petrol kullanımını azaltabilir; her bir ton PET ipliği 6 ton petrol tasarrufu sağlayabilir. Hava kirliliğini azaltmaya ve sera etkisini kontrol etmeye katkıda bulunabilir. Örneğin: 600 cc hacimli bir plastik şişenin geri dönüşümü = 25,2 g karbon azaltımı = 0,52 cc petrol tasarrufu = 88,6 cc su tasarrufu anlamına gelir.
Bu nedenle, gelecekte toplumun tercih edeceği ana malzeme türü, yeniden üretilmiş/geri dönüştürülmüş malzemeler olacaktır. Giysiler, ayakkabılar ve masalar gibi hayatımızla yakından ilgili birçok eşya çevre dostu geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilmektedir. Bu durum halk tarafından giderek daha fazla kabul görecektir.
Yayın tarihi: 22 Haz-2022
